Stichting Robinia

informeert over kozijnhout en GIW garantie

Verantwoord kozijnhout, Europees hout (weer) volop in beeld

Gevingerlast hout toch weer garantiewaardig volgens GIW




In 2003 besloot het Garantie Instituut Wonen om geen garantie meer te geven op onder andere gevingerlaste kozijnen. De aanleiding hiervoor was een toenemend aantal schadegevallen. Het besluit leidde tot beroering, zowel bij de timmerindustrie als bij milieugroeperingen. Maar inmiddels is gevingerlast hout toch weer garantiewaardig.

Schadeclaims aanleiding
Zwammen, elfenbankjes of houtworm in een buitenkozijn van een nieuwbouwwoning. Dit zijn drie voorbeelden van schadeclaims die het Garantie Instituut Woningbouw (GIW) de afgelopen jaren steeds vaker binnen heeft gekregen. Het betrof raamkozijnen van hemlock of van gevingerlast en/of gelamineerd hardhout met Europees naaldhout. De lijm had losgelaten en de verbindingen waren opengesprongen. Voor het GIW, dat de kwaliteit van koopwoningen wil bevorderen en garantie geeft op technische mankementen, was dat voldoende reden om deze toepassingen uit de garantieregeling te halen. Met terugwerkende kracht, tot november 2002, kwamen in de buitengevel alleen nog maar kozijnen, ramen en deuren van massief spintvrij hardhout klasse A in aanmerking voor garantie (1).
Het besluit van het GIW kwam hard aan in de houtwereld. In de keuze voor hemlock konden veel fabrikanten zich nog wel vinden, maar het uitsluiten van gevingerlast of gelamineerd hardhout en van veredeld naaldhout stuitte op veel onbegrip. Toen een vertegenwoordiger van het GIW tijdens een seminar in Baarn op 9 oktober 2003 dia’s vertoonde van de aangetaste kozijnen en andere geveltoepassingen, zagen de aanwezige timmerfabrikanten in veel gevallen ontwerpfouten, slechte detaillering of slecht timmerwerk. Er werd toegegeven dat er in het verleden gebruik is gemaakt van een verkeerde lijmsoort, maar de aanwezigen herkenden slechts in een aantal gevallen slecht gelijmde vingerlassen of slecht lamineerwerk. Maar het GIW hield tijdens het seminar voet bij stuk en legde de schuld bij de houttoepassing.

Bouwproces
Ook de milieubeweging en voorstanders van duurzaam bouwen reageerden bezorgd. Het besluit stond namelijk haaks op de belangen van een verantwoord bosbouwbeleid. Bij vingerlassen of lamineren worden veel houtsoorten met een FSC-keurmerk gebruikt. Door deze soorten nu uit te sluiten voor garantie, ontstond de vrees dat innovatie werd geremd en dat de bouwwereld weer meer terug zou vallen op tropisch hardhout uit bossen die niet duurzaam beheerd worden. Bovendien bezorgde het besluit het milieuvriendelijke product hout geen goede naam. Een timmerfabrikant zag het zelfs al gebeuren dat het houten kozijn het volledig af zou gaan leggen tegen aluminium en kunststof.
Ondertussen maakten de schadeclaims wel duidelijk dat er wat moest veranderen in de houtindustrie. Er is dan ook een discussie ontstaan over de wijze waarop het hout tijdens het bouwproces wordt behandeld. Na fabricage gaan de kozijnen of deuren nog door veel verschillende handen en hout is een gevoelig product. Het gebeurt niet zelden dat de producten op de bouwplaats worden geleverd, waar ze vervolgens enkele weken in weer en wind op inbouw staan te wachten. En ook architecten zouden niet altijd rekening houden met de gevolgen van hun ontwerpkeuzen voor het hout. De Nederlandse Bond van Timmerfabrikanten (NBvT) pleit al jaren voor een andere rol van de timmerfabrikanten. In plaats van toeleverancier, zouden zij meer bij het bouwproces betrokken moeten worden door als vakkundig co-maker de architect en de bouwer vaker moeten adviseren. Ook organisaties als TNO en Vereniging Eigen Huis hebben aangegeven dat er meer aandacht voor de kwaliteit aan het bouwproces moet worden besteed. Door de verschillende risico’s, zoals ontwerp, snelheid van bouwen en materiaalkeuze, tijdens het bouwproces te analyseren, zou volgens TNO per bouwproject gekeken kunnen worden of het in aanmerking komt voor garantie.

Lijmtechniek
Terwijl de houtwereld over het GIW-besluit bleef discussiëren, ging de NBvT achter de schermen met het GIW om de tafel. Daarbij spitste de discussie zich tot nu toe vooral op gevingerlast hout toe. En die gesprekken hadden succes.
Op 1 februari 2005 werd een nieuwe Beoordelingsrichtlijn (BRL) vingerlassen voor niet dragende toepassingen van kracht. Gevingerlast hout moet sindsdien aan strengere normen voldoen en er is een controlemechanisme ingebouwd, waardoor vingerlassers zelf kunnen testen of hun product aan de eisen voldoet. Hieraan voorafgaand was door TNO en Stichting Hout Research een onderzoek uitgevoerd naar gevingerlast hout. Tijdens dit onderzoek werden verschillende lijmtechnieken met elkaar vergeleken. Een belangrijke conclusie van het onderzoek was dat het resultaat afhankelijk is van zowel de houtsoort, het type lijm als van de gebruikte lijmtechniek. Met de zogenaamde EPI lijmtechniek zou het volgens de onderzoekers voor alle houtsoorten het eenvoudigst zijn om aan nieuwe, strengere normen te voldoen. (BRL 0801 geeft de randvoorwaarden.
Verschillende vingerlassers hebben inmiddels aangegeven dat zij zijn overgestapt op het EPI-systeem. En zij verwachten ook dat andere bedrijven vanwege de nieuwe normen ook voor andere lijmsystemen gaan kiezen. De technische commissie van het GIW heeft aangegeven dat zij gevingerlast kozijnhout weer wil vertrouwen, mits het aan de nieuwe eisen voldoet. En daarmee krijgt dus ook Europees naaldhout in gevingerlaste kozijnen weer het vertrouwen van het garantie instituut.

Deze bijdrage is geschreven op basis van artikelen die in de afgelopen twee jaar zijn verschenen in de tijdschriften Houtwereld (nr. 8, 2003; nr. 18, 2003; nr. 20, 2003; nr. 21, 2003; nr. 11, 2005, nr. 23, 2006), Het Houtblad (nr. 8, 2003; nr. 2, 2004), Gezond Bouwen en Wonen (nr. 1, 2004) en Timmerfabrikant (nr. 11, 2003).

1 Een uitzondering werd gemaakt voor naaldhout gebruikt in kant-en-klare ramen en deuren die geheel beglaasd en afgelakt worden geplaatst.






     
Inhoudsopgave website
   
Meer over houtgebruik

     
Terug naar Raamblad

Homepage