Raamblad 2004-2

Zin en onzin van houtproductie in Nederland


Studiekringdag KNBV geeft aan dat de belangen van natuur en de recreant niet worden geschaad door houtproductie

Op de studiekringdag van de Koninklijke Nederlandse Bosbouw Vereniging zijn de feiten over houtproductie weer eens op een rijtje gezet. Na jarenlang in het verdomhoekje te hebben gezeten mag houtproductie weer in Nederland. Een hogere houtproductie draagt namelijk bij aan een beter financieel rendement voor de boseigenaar, terwijl ook natuur en recreatie beter af zijn. Opmerkelijk.


Hoger financieel rendement mogelijk
Slechts bij weinig Nederlandse boseigenaren draait het bosbeheer om financieel rendement. Veelal zijn zaken als natuurwaarden, erfgoedbeheer en recreatie belangrijker. Houtverkoop wordt vooral gezien als middel om een deel van de bosbeheerskosten te dekken. Meer aandacht bij de feitelijke verkoop van het hout levert al voordelen op doordat een betere prijs kan worden gemaakt. Verder kan meer hout worden geoogst en verkocht. Momenteel oogsten we in Nederland slechts de helft van de bijgroei. Er kan dus aanzienlijk meer hout geoogst worden zonder in te teren op de staande houtvoorraad in Nederland. Met deze maatregelen kan het financieel rendement aanzienlijk worden verbeterd.

Houtproductie en natuur
Biodiversiteit is een belangrijke pijler van natuurwaarden. Uit onderzoek van Alterra blijkt dat verstoringen in het bos (o.a. houtoogst) juist bijdragen aan een grotere variatie aan planten en dieren in het bos. Deze variatie komt voornamelijk doordat er meer verschillende boomsoorten (naald- en loofboomsoorten) worden gebruikt en er door de diverse beheersmaatregelen veel variatie in licht en donker ontstaat. Daarbij levert de pleksgewijze bodemverwonding kiemingsmogelijkheden voor meer verschillende planten.

Houtproductie en recreatie
De houtoogst zelf wordt door recreanten bijna altijd als ongewenst gezien in het bos. Mensenwerk past niet in het natuurbeeld. Echter het bosbeeld dat ontstaat nadat het mensenwerk is gedaan, wordt vaak niet als storend ervaren. In sommige gevallen blijken mensen beheerd bos zelfs aantrekkelijker te vinden dan bos dat ongemoeid is gelaten.

Wat mensen aantrekkelijk vinden aan bos, blijkt echter moeilijk vast te stellen. Het gaat vooral om mooie plaatjes en het idee dat het ‘wild’ is, dat de mensen waarderen. Aan de andere kant moet het wel veilig blijven, dus 'te wild' wordt minder gewaardeerd. Naast het verschil tussen ‘rustzoekers’ en ‘avontuurzoekers’, is het ideaalbeeld van bos in de loop der jaren danig veranderd. Zo is de oudere generatie opgegroeid met vrij intensief beheerde bossen, waardoor ze de huidige natuurbossen veelal te rommelig vinden. De jongere generatie is juist opgegroeid met het besef de natuur aan de natuur te laten. Zij vinden bos al snel te kunstmatig.

Houtproductie als morele plicht
In de discussie over wel of geen houtproductie in Nederland speelt onze morele verplichting ook een belangrijke rol. De Nederlander gebruikt gemiddeld 1 m3 hout per jaar. Ondanks dat we in Nederland prima groeiomstandigheden hebben en tal van bruikbare boomsoorten, wordt ruim 90% van onze houtbehoefte geďmporteerd. Daarmee zadelen we andere landen op met problemen. Zeker in de tropen, maar ook in Rusland, vindt nog veel houtoogst plaats in slecht beheerde bossen, waardoor waardevolle ecosystemen voor altijd verdwijnen. Daarnaast heersen daar vaak nog grote sociale misstanden en is de lokale bevolking op alle vlakken de dupe. Houtcertificering is natuurlijk een mogelijke oplossing, maar dat gaat langzaam en juist de slechtste bosbedrijven hebben de minste behoefte aan certificering.

De belangrijkste conclusie van deze studiekringdag: Houtproductie in Nederland heeft toekomst, we moeten het alleen ook willen doen.

Meer informatie op de website van de KNBV:
www.knbv.nl/activiteiten/terugblik_studiedag_2004.htm




     
Inhoudsopgave
    
Terug naar Raamblad