Raamblad 2004-3, Stichting Robinia

Dunningen in robinia, evenwicht tussen opbrengst en groei


Veel van de nieuwe robiniabossen in Nederland zijn inmiddels toe aan hun eerste dunning. Timing van deze eerste dunning is erg belangrijk. Te lang wachten met dunnen geeft groeiverlies. Te snel dunnen levert geen bruikbaar hout op. Zaak is dan ook om hier een optimaal evenwicht in te vinden.

Ontwikkeling van robiniabos
De robinia ontwikkelt zich nauwelijks volgens een strikt groeimodel. Het is een opportunist die zo snel mogelijk, zo veel mogelijk ruimte inneemt. Dit betekent dat in een robiniabos al heel snel – veel sneller dan bij de meeste andere boomsoorten – sprake is van zware onderlinge concurrentie. Minder grote bomen worden onderdrukt door hun grotere buren en krijgen daardoor minder groeiruimte en groeien nog langzamer. Na enkele jaren kunnen al grote verschillen ontstaan in hoogte en dikte tussen de diverse bomen.

Onderlinge concurrentie en groei
In eerste instantie zorgt de onderlinge concurrentie vooral voor mooiere bomen. De ontwikkeling van zware zijtakken wordt immers sterk onderdrukt. Echter, wanneer de onderlinge concurrentie te lang aanhoudt, leidt dat uiteindelijk tot een serieus productieverlies. Er blijven dan namelijk te weinig vitale bomen over om de groei op peil te houden.
Uit de meetgegevens van een ongedund robiniabos waar 7500 bomen/ha zijn geplant, is duidelijk te zien hoe door onderlinge concurrentie het aantal vitale bomen uiteindelijk snel afneemt (grafiek 1). Wanneer de onderlinge concurrentiedruk aanhoudend hoog blijft, gaan veel bomen dood, vaak al binnen enkele jaren (grafiek 2). Al snel kan een situatie ontstaan waarin er te weinig vitale bomen over zijn en de groei van het totale bos terugloopt.
Deze terugval in de groei kan worden voorkomen door tijdig meer groeiruimte te scheppen in het bos. Dit gebeurt door een flink aantal bomen te oogsten, de zogenaamde dunning.

Dunning en oogstbare bomen
Het zou het mooist zijn als zo’n dunning ook direct wat opbrengt. Het duurt echter enkele jaren voordat de robinia’s dik genoeg zijn om bruikbaar hout op te leveren (grafiek 3). Daarna duurt het nog eens zeker twee jaar, voordat er voldoende kernhout is gevormd voor een verkoopbare paal.

Rendabele dunning: planning, timing en …
Normaal gesproken is het in robinia pas na 8 jaar mogelijk een rendabele dunning uit te voeren. De kunst is dan ook om de aanleg en het beheer zo te plannen dat de onderlinge concurrentie tussen de bomen niet te snel te zwaar wordt. Dit kan bereikt worden door de bomen bij aanplant niet te dicht op elkaar te planten. Een andere sturing kan komen door in de eerste jaren de zware zijtakken te snoeien, dit zorgt voor betere stamvormen, en zorgt er ook voor dat de onderlinge concurrentie wordt vertraagd.
Naast planning hangt natuurlijk nog steeds veel af van de ontwikkeling van het bos zelf. Zo bereikt een snel groeiend bos eerder de kritieke concurrentiedruk dan een langzaam groeiend bos. Ook uitval door schade, ziekten of plagen brengt grote veranderingen met zich mee.
De beslissing om een dunning uit te voeren moet daarom altijd zijn afgestemd op de toestand van het bos zelf. Houdt daarbij ook altijd in het achterhoofd dat een dunning in principe is bedoeld om het overblijvende bos beter te maken en niet voor de opbrengsten op de korte termijn.

NB De bijbehorende grafieken zijn te zien in de gedrukte versie van het Raamblad
.




     
Inhoudsopgave
    
Terug naar Raamblad